Let op je focus zone

Voor veel mensen is het lastig om gefocust aan het werk te blijven. De meeste mensen hebben maar af en toe de ervaring van 'flow': je bent druk bezig met iets waar je helemaal in opgaat. Niemand stoort je, en je wordt ook nergens door afgeleid. Een heerlijk gevoel, want je bent erg productief! Maar helaas komt dit niet zo vaak voor als je misschien zou willen.

Niet voor niets gebruiken we de uitdrukking ‘m'n aandacht vloog weg’, want het lijkt soms inderdaad alsof je concentratie vleugels heeft, of een turbomotor om er vandoor te gaan. Maar hoe kan dat, als je er toch op gericht bent om je klus af te maken? En je probeert stug toch door te gaan? Waarom helpt dat dan zo weinig bij het vasthouden van je concentratie?

Een extra voldaan gevoel aan het eind van de dag

Als je gefocust werkt, krijg je meer gedaan. Dat komt ook omdat je niet bewust aan de hoeveelheid werk denkt, maar gewoon door de taken heen lijkt te glijden. Het voelt lekker, en dat is precies wat je zo fijn vindt aan jouw baan. Door die manier van werken heb je een extra voldaan gevoel op het einde van de dag. En omdat je ontspannen bezig bent, vormen die goede ideeën zich ook veel makkelijker in je hoofd. Soms sta je zelfs verbaasd te kijken hoeveel werk je gedaan krijgt.

Niet alle 'concentratie-tips' zijn even zinnig

Veel mensen weten niet hoe ze hun concentratie kunnen verbeteren. Dat is ook niet raar, want vaak is het net een kwestie van geluk hebben; alles zit je bijvoorbeeld mee, of je bent toevallig met het goede been uit bed gestapt. ‘Concentratie & Flow’ is helaas nog geen vak op school. Daarom weten veel mensen niet hoe ze grip kunnen krijgen op 'flow'.

Ik heb een leven lang onzin gehoord over concentratie. Dat je je bijvoorbeeld alleen kunt concentreren als je een rustige omgeving hebt, terwijl ik vaak in een café prima kan schrijven. Soms lijkt het alsof mensen denken dat 'flow' iets traags, langzaams en stils is. Alsof flow naar een slaaptoestand stroomt. Maar het kan best zijn dat het juist te weinig afleiding is die nog meer funest is voor je concentratie!

Hoe je invloed krijgt op je concentratie

Hoe krijg je nou wel controle over je eigen concentratie? Dat kan per persoon nogal anders werken en daarom is het zo onhandig als iemand je precies die ene techniek vertelt die jíj moet doen om je beter te concentreren. Probeer er eens op te letten of je tijdens je werk in zo’n 'focus zone' belandt, en hoe dat precies aanvoelt. Het behoort een optimaal gevoel te zijn, waarbij je niet onder- maar ook niet overgestimuleerd bent. Precies goed dus, zoals Lucy Jo Palladino beschrijft in haar boek ‘De focus zone’.

Je zou je focus zone kunnen zien als een omgekeerde U curve. In de fase links van de bult ben je ondergestimuleerd. Je verveelt je dan, zelfs als je genoeg werk te doen hebt. Je hebt niet veel puf om ergens aan te beginnen, want dat lusteloze gevoel maakt je aandacht zwak. Aan de andere kant van het schema, in de fase rechts van de bult, ben je prikkelbaar door teveel stimulatie. Nu heb je ook concentratieproblemen, maar die komen nu juist van een te hóóg adrenaline peil, waardoor je gestrest raakt.

Wees je ervan bewust waar je op de curve zit. Bevind je jezelf vóór of ná de bult? Als je dat eenmaal weet, kan je gericht actie ondernemen door het toevoegen of weghalen van prikkels. Luister hierbij naar jouw eigen gevoel, want wat voor anderen werkt, kan bijvoorbeeld helemaal niet voor jou werken. Sommige mensen draaien harde rock muziek. Dat hoef ik niet te proberen, want alleen rustige muziek werkt goed voor mijn eigen flow. Misschien ziet iemand anders dat juist als een afleiding, en heeft hij volledige stilte nodig om te concentreren.

Zorg voor meer prikkels als je verveeld bent:

• Draai upbeat muziek. Het tempo van de muziek kan ervoor zorgen dat je in de juiste concentratie kunt blijven. Pas alleen op dat de muziek niet zo hard staat dat je er helemaal in opgaat.

• Eet of drink wat tijdens je werk. Een verfrissend slokje van een sapje kan je net even een oppepper geven. Of misschien heb je liever fruit en wat noten.

• Beweeg je handen of voeten. Omdat je lang in dezelfde houding zit, kan een beetje beweging je uit dat lusteloze gevoel halen. Knijp in een rubber balletje, strek en buig je tenen of wiebel heen en weer op de bal van je voet om de circulatie wat meer op gang te krijgen.

• Maak gebruik van internet. Door even een videoclip te bekijken, of door een paar webpagina’s heen te klikken, krijg je een directe verandering in zowel je aandacht als je houding.

Zorg voor minder prikkels als je te onrustig bent:

• Draai ontspannende muziek. Door lekker rustig naar het tempo van een goede cd te luisteren, kan jouw aandacht zich richten op één punt. Als je eenmaal die concentratie gebundeld hebt, kan je deze bijsturen om jezelf op een bepaalde taak te richten.

• Eet of drink wat tijdens je werk. Misschien geen snelle snack uit de snoepautomaat, maar bijvoorbeeld een keer fruitthee om je te ontspannen. Als je een gezond tussendoortje kiest, hoef je je er niet slecht over te voelen dat je de stress weg snoept.

• Span en ontspan je spieren. Stress gaat vaak in je schouders of handen zitten als je gejaagd aan het werk bent. Bal je vuisten eens heel stevig, hou dit tien seconden vast en laat ze dan weer ontspannen. Trek je schouders op naar je oren, laat ze dan weer los en voel het verschil. Daarna trek je ze naar voren, laat ze dan weer los en herhaal dit ook door je schouders naar achter te trekken en vervolgens weer te ontspannen.

• Let op ‘digitale ruis’. Als je in de stresszone zit kun je geen extra afleiding gebruiken. Sluit daarom alle programma’s die niet noodzakelijk zijn (de sneltoets Windows+D kan daarbij helpen), en maak eerst een email af voordat je aan de volgende begint.

Maak ook gebruik van ‘powerbreaks’, vooral als je niet goed in je focus zone kunt komen. Door even een korte pauze te nemen, kunnen je gedachten zich even uitschakelen en zich als het ware opnieuw opladen. Ga bijvoorbeeld een eindje lopen en geniet van de frisse wind buiten. Nog directer is om door een plets water op je gezicht jezelf weer helder te maken, om de verlichting van de kamer beter te maken of een stoelmasseur in te huren die je schouders even losmasseert. De afleiding geeft je even de tijd om bij te komen en met nieuwe moed verder te gaan, maar denk er wel aan dat deze powerbreak strategisch is. Houd de tijd dus in de gaten.

Maak het ook weer aantrekkelijk om na je ‘powerbreak’ weer aan het werk te gaan. Als je namelijk met tegenzin weer aan het werk moet, blijft het nog erg moeilijk om verder te gaan of vermijdt je dit misschien zelfs. Kies dus doelbewust voor een pauze om even bij te komen; beloon jezelf met iets als motivatie om daarna weer flink aan het werk te gaan. Nog beter, plan direct de volgende pauze zodat je iets hebt om naar uit te kijken!

Zou jij ook meer in flow willen werken? Zet dan vandaag een paar keer de kookwekker. Als deze afgaat, vraag jezelf dan of je op dat moment in de ‘flow’ toestand bent. Zo niet, probeer dan één van de bovenstaande tips om jezelf weer in die flow zone te brengen.